Liaoji · Ghi chú học tập

Tiếng Trung cho người Việt 一份给越南朋友的中文入门笔记 · Ghi chú tiếng Trung cho người mới bắt đầu
Nguồn: đoạn chat nhóm trên WeChat, trao đổi ngôn ngữ và hỏi đáp sau giờ học

4 thanh điệu + thanh nhẹ Có phiên âm (pinyin) và nghĩa tiếng Việt Dành cho người mới bắt đầu Bản song song → 中文版(学越南语)
Nội dung có trong đoạn chat(群聊原文出现的内容) Phần bổ sung khi biên soạn(整理时补充的说明)

01Bốn thanh điệu và thanh nhẹ

Đây là phần quan trọng nhất. Sai thanh điệu là sai nghĩa, giống như tiếng Việt vậy.
这是最要紧的一部分:声调错了,词义就变了——和越南语一样。

妈
mā
Thanh 1
cao, bằng, kéo dài
麻
má
Thanh 2
đi lên như dấu sắc
马
mǎ
Thanh 3
xuống rồi lên, giống dấu hỏi
骂
mà
Thanh 4
xuống mạnh như dấu huyền
吗
ma
Thanh nhẹ
đọc nhẹ, không dấu

Cùng một âm ma mà năm thanh cho năm nghĩa khác nhau: mẹ — gai/đay — ngựa — mắng — trợ từ nghi vấn. Đọc chậm trước, đúng thanh rồi hãy nhanh.

Người Việt thường đọc thanh 3 (mǎ) thành thanh 2 (má), vì thanh 3 cần xuống thấp rồi mới lên. Hãy thử đọc «mǎ» thật chậm và kéo dài phần xuống.
Kinh nghiệm khi biên soạn · 整理建议

02So sánh với thanh điệu tiếng Việt

Tiếng Việt có 6 thanh, tiếng Trung có 4 thanh chính + 1 thanh nhẹ. Không bằng nhau hoàn toàn, nhưng có thể dùng làm điểm tựa.
越南语 6 调、汉语 4 调加轻声。不能完全对应,但可以借力记。

Tiếng Việt
Tiếng Trung gần nhất
Ghi chú
ngang (a)
thanh 1 (mā)
Rất giống, đều cao và bằng. Dễ nhất.
sắc (á)
thanh 2 (má)
Đều đi lên. Thanh 2 tiếng Trung lên cao hơn.
hỏi (ả)
thanh 3 (mǎ)
Đều xuống rồi lên, nhưng thanh 3 xuống sâu hơn.
huyền (à)
thanh 4 (mà)
Đều đi xuống. Thanh 4 dứt khoát và mạnh hơn.
ngã (ã)
— không có
Tiếng Trung không có thanh gãy. Đừng đọc thanh 3 như dấu ngã.
nặng (ạ)
— không có
Tiếng Trung không có thanh nặng. Âm nào cũng ngắn, không ngắt.

03Những âm đầu khó

Bốn nhóm này chiếm phần lớn lỗi phát âm của người Việt. Các so sánh dưới đây chỉ là gần đúng, không thay thế hoàn toàn.
这四组是越南朋友最容易出错的地方;下面的类比只是近似,不能完全替代原音。

zh · ch · sh · r
Âm uốn lưỡi: đầu lưỡi cong lên. Gần với tr, ch, s, r tiếng Việt nhưng phải cong lưỡi.
z · c · s
Âm thẳng lưỡi: đầu lưỡi chạm răng. z ≈ «t + x», c bật hơi mạnh, s ≈ «x».
j · q · x
j ≈ «ch» mềm, q bật hơi mạnh hơn, x ≈ «x». Đừng đọc j thành «d».补充
ü
Như «uy» nhưng môi tròn và giữ nguyên, không đọc thành «u». Ví dụ: nǚ (nữ).补充
-ng / -n
Giống tiếng Việt: ng ở cuối đọc bằng mũi sau, n bằng mũi trước.补充
Thanh nhẹ
Không có dấu, đọc ngắn và nhẹ: ma (trợ từ), de (trong «hǎo de»).补充

04Chữ Hán: vì sao khó và bắt đầu từ đâu

Tiếng Việt dùng chữ Latinh, tiếng Trung dùng chữ Hán — đây là hệ thống hoàn toàn khác, không phải chỉ là «nhớ mặt chữ».
越南语用拉丁字母,汉语用汉字,是两套完全不同的系统,不只是「背字形」。

  • Mỗi chữ là một hình, không phải một chữ cái. 我 (tôi), 你 (bạn), 好 (tốt) — ba chữ, ba hình khác nhau hoàn toàn.
  • Nét (笔画 bǐhuà) viết theo thứ tự nhất định: trái sang phải, trên xuống dưới, ngoài vào trong.
  • Bộ thủ (偏旁 piānpáng) là «manh mối»: 女 (nữ) + 子 (con) = 好 (tốt); 氵(nước) + 去 = 法 (pháp).
  • Giản thể và phồn thể. Người Việt học nên học giản thể (简体) trước — Trung Quốc đại lục dùng giản thể.
  • Gõ chữ trước, viết sau. Dùng bàn phím pinyin để nhớ âm, rồi tập viết 10 chữ mỗi ngày. Viết 100 chữ quen tay hơn viết 1000 chữ một lần.
「我学中文大概半年了,但是我只会说一点点,不可能写汉字。」 — một người bạn trong nhóm nói vậy. Điều này rất bình thường: nói và viết là hai kỹ năng khác nhau, và viết chữ Hán cần thời gian dài hơn.
群聊原话(说话人未标注)· 中国朋友的真实进度自述
「连我现在学了2年半的时间还没有那么好呢。所以不要着急。」 — người khác trong nhóm động viên. Học 2 năm rưỡi vẫn thấy chưa đủ tốt: đây là chuyện bình thường, không phải bạn kém.
群聊原话(说话人未标注)

05Mẫu câu tự giới thiệu

Đúng những câu đã dùng trong buổi chat. Học thuộc 9 câu này là đủ cho lần gặp đầu tiên.
就是那场聊天里用过的句子,九句够第一次见面用。

中文 · Phiên âm
Nghĩa tiếng Việt
你好!很高兴认识你。
Nǐ hǎo! Hěn gāoxìng rènshi nǐ.
Xin chào! Rất vui được gặp bạn.
你叫什么名字?
Nǐ jiào shénme míngzi?
Bạn tên là gì?
我叫 Qinhao。
Wǒ jiào Qinhao.
Tôi tên là Qinhao.
你今年多大了?
Nǐ jīnnián duō dà le?
Năm nay bạn bao nhiêu tuổi?
我今年二十八岁。
Wǒ jīnnián èrshíbā suì.
Năm nay tôi 28 tuổi.
你结婚了吗?
Nǐ jiéhūn le ma?
Bạn kết hôn chưa?
我还没结婚。
Wǒ hái méi jiéhūn.
Tôi chưa kết hôn.
我学中文三个星期了。
Wǒ xué Zhōngwén sān gè xīngqī le.
Tôi học tiếng Trung được 3 tuần rồi.
我只会说一点点。
Wǒ zhǐ huì shuō yìdiǎndiǎn.
Tôi chỉ nói được một chút thôi.

Chú ý: khi nói «3 tuần», tiếng Trung cần lượng từ 个: 三个星期, không nói «三星期». Còn tuổi thì dùng 岁: 二十八岁.

06Lượng từ — lỗi hay gặp nhất

Tiếng Việt cũng có lượng từ (con, cái, người), nhưng tiếng Trung dùng 个 rất rộng, và bắt buộc phải có.
越南语也有量词,但汉语的「个」覆盖面极广,而且不能省略。

Đúng
Sai
Vì sao
一个儿子
一儿子
Thiếu 个 là sai. 一个 = một (đứa/con).
三个星期 / 三周
三星期
个 hoặc 周 đều được, nhưng không được bỏ trống.
二十八岁
二十八
岁 thay cho lượng từ, không dùng 个.
两个朋友
二朋友
Đếm bằng 两 (không phải 二) khi có lượng từ.

07「以为」và 「想」— khác nhau thế nào

Trong buổi chat có người sửa lại: «Cái này dùng 以为 ok hơn á». Đây là một lỗi rất nhỏ nhưng người bản ngữ nghe ra ngay.
聊天里有人就是提醒这个:这里用「以为」更合适。

Từ
Dùng khi
Ví dụ
以为 yǐwéi
Tôi tưởng là… (nhưng thực tế không phải)
我以为你住在平阳。
Tôi tưởng bạn ở Bình Dương.
想 xiǎng
Tôi nghĩ / tôi muốn (trung tính)
我想你是对的。 / 我想去越南。
Tôi nghĩ bạn đúng. / Tôi muốn đi Việt Nam.
「我以为你住在平阳」 — chính câu này đã xuất hiện trong đoạn chat, sau khi người kia nói mình ở thị trấn Bắc Ninh. Dùng 以为 vì sự thật đã khác với điều mình nghĩ.
群聊原话 + 整理说明

08Từ vựng cần dùng ngay

Bấm vào thẻ để sao chép, bấm loa để nghe (cần giọng tiếng Trung trong máy).
点卡片复制,点小喇叭朗读。

Không tìm thấy. Thử từ khóa khác.

09Những lỗi nên sửa sớm

  • Thanh 3 đọc thành thanh 2.mǎ (ngựa) → má (gai). Người Việt hay mắc lỗi này nhất.
  • Bỏ lượng từ.«我有三周学中文» → «我学了三个星期中文».
  • Đặt 了 sai chỗ.了 đặt sau động từ: 我学了三周了 (đúng) / 我了学三周 (sai).
  • 你 và 您.Với người lớn tuổi hoặc khách hàng, dùng 您 (nín). Với bạn bè dùng 你.
  • 以为 và 想 lẫn nhau.以为 luôn hàm ý «tưởng nhầm».
  • Gõ pinyin mà không nhớ thanh.Gõ «ma» ra rất nhiều chữ: 妈 麻 马 骂 吗. Phải nhớ thanh mới chọn đúng.

10Lộ trình gợi ý

Đây là gợi ý khi biên soạn, không phải yêu cầu từ đoạn chat.
以下是整理时的建议,不是聊天里提出的要求。

BƯỚC 1 · 2–3 tuần
Pinyin + 4 thanh
Học hết pinyin, đọc đúng 5 âm «ma». Đây là nền, không nên bỏ qua.
BƯỚC 2 · 1–2 tháng
100 chữ + mẫu câu
100 chữ thông dụng nhất, cộng 9 câu tự giới thiệu ở trên. Tập nói thành tiếng.
BƯỚC 3 · 6 tháng trở lên
Viết chữ Hán
Mỗi ngày 10 chữ, viết theo thứ tự nét. Đọc trước, viết sau — đừng chờ viết đẹp mới dám nói.

—Về tài liệu này

Những điểm chưa chắc chắn, nói rõ để bạn biết giới hạn.
这份笔记的局限,先说清楚。

  • Đoạn chat gốc không có tên người và không có thời gian, nên trang này không ghi «ai nói».原材料无昵称、无时间戳,因此全页不标注说话人。
  • Có hai bộ thông tin nhân vật cùng tồn tại (28 tuổi chưa kết hôn / «34 tuổi, đã có một con»), không xác định được là một người hay hai người.两套人物信息并存,无法确认是同一人还是两人。
  • Phần so sánh phát âm chỉ là gần đúng, người Việt nghe sẽ thấy khác một chút. Nên học thêm với người bản ngữ hoặc băng ghi âm.发音类比只是近似,建议配合真人或录音。
  • Các chữ như «工艺单», «睡误», «若果» là lỗi nhận dạng giọng nói trong đoạn chat gốc, được giữ nguyên không sửa.语音转写噪声按原样保留。
Đã sao chép